Christopher J. Logothetis: MD Anderson Cancer Center.   Leave a comment

Christopher J. Logothetis: MD Anderson Cancer Center.

08/08/2011

Όταν ο Άλαν Τιουρινγκ ασχολήθηκε με την Βιολογία, οι Βιολόγοι αμέσως κατάλαβαν ότι κάτι σημαντικό έγινε. Κρίμα που αυτοκτόνησε νέος.

Η Στατιστική και η μαθηματική επεξεργασία δίνουν πάντα λύσεις και κατευθύνσεις. Βάλτε κάποιον που πραγματικά ξέρει και ταυτόχρονα έχει και το ένστικτο και θα απογειωθείτε. Θα σας ζητά συνεχώς περισσότερα δεδομένα για να φτιαχτεί η εικόνα.

Συνιστώ στο κ Λογοθέτη να φέρει κάποιον να δουλέψει πάνω στην πλατφόρμα του προμηθέα. Κάποιον μαθηματικό με έφεση στις βάσεις δεδομένων.

Συμφωνώ με όσα λέει. Η έρευνα βέβαια προχώρα αργά.

Μπορείς με τις γνώσεις που έχεις, να φτιάξεις το σώμα ενός ανθρώπου στον υπολογιστή, να το κάνεις λειτουργικό και μετά να δεις πως θα του προκαλέσεις καρκίνο και μετά πως θα τον γιατρέψεις; Έχει η πλατφόρμα σου ένα τέτοιο εργαλείο;

Ο Η/Υ είναι το ιδανικό περιβάλλον για να φτιάξεις προσομοιώσεις. Μπορείς να φτιάξεις όσο πολύπλοκα μοντέλα θέλεις. Εγώ θα έκανα και αυτό.

Σίγουρα είναι ωραίο να γράφεις ιστορία.

4444

Από Το ΒΗΜΑ.

Αν ένα φάρμακο αποδεικνύεται αποτελεσματικό στα όψιμα στάδια μιας νόσου, δεν είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι η χορήγησή του σε πρωιμότερα στάδια θα είχε αντίστοιχα ή και καλύτερα αποτελέσματα;

Ε, λοιπόν η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα δεν είναι αυτή που θα υπαγόρευσε η κοινή λογική και πιθανότατα το έχουν διαπιστώσει οι κλινικοί ογκολόγοι που φροντίζουν ασθενείς με καρκίνο του προστάτη.

Πράγματι, από την κλινική εμπειρία έχει καλά τεκμηριωθεί ότι η χορήγηση φαρμάκου που αναστέλλει την ανάπτυξη της νόσου και αυξάνει την επιβίωση σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του προστάτη δεν είχε καμία επίπτωση όταν χορηγήθηκε σε ασθενείς πρώιμου σταδίου.

Πώς εξηγείται λοιπόν αυτό το μυστήριο;

Τι πληροφορίες μας δίνει για τον καρκίνο του προστάτη και τις ιδιαιτερότητές του;

Και, το σημαντικότερο, πώς θα μπορούσαμε να μεταφράσουμε αυτές τις πληροφορίες σε καλύτερη κλινική πράξη; Θέσαμε αυτά και άλλα ερωτήματα σε έναν άνθρωπο που έχει αφιερώσει την επαγγελματική ζωή του τόσο στην περίθαλψη ασθενών με καρκίνους του ουροποιητικού συστήματος όσο και στην εργαστηριακή μελέτη της καρκινογένεσης. Πρόκειται για τον κ. Χριστόφορο Λογοθέτη (Christopher J. Logothetis), καθηγητή Ουρολογίας – Ογκολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας και διευθυντή του Τμήματος Ουρολογίας – Ογκολογίας στο Αντικαρκινικό Κέντρο MD Anderson (MD Anderson Cancer Center).

Στο λογότυπο του Κέντρου, μια κόκκινη γραμμή διαγράφει τη λέξη «καρκίνος», ενώ ακριβώς από κάτω υπάρχει η υποσημείωση «Making Cancer History».

Όπως και να εννοήσει κανείς αυτή την υποσημείωση, είτε ότι το Κέντρο γράφει ιστορία στην αντιμετώπιση της νόσου είτε ότι είναι καθ’ οδόν για να καταστήσει ιστορική τη νόσο, το μήνυμα είναι το ίδιο: το Κέντρο, που προσφάτως συμπλήρωσε 70 χρόνια ζωής, έχει στόχο και μάλιστα καταγεγραμμένο να εξαλείψει τον καρκίνο από «την Πολιτεία του Τέξας, το έθνος και τον κόσμο»!

Με δεδομένο ότι στην κατάταξη των καλύτερων νοσοκομείων των ΗΠΑ, το Αντικαρκινικό Κέντρο MD Anderson έρχεται σταθερά πρώτο σε ό,τι αφορά τη φροντίδα ασθενών με καρκίνο, δεν μπορούμε παρά να θεωρήσουμε ότι η υποσημείωση περιγράφει την πραγματικότητα τουλάχιστον στο κλινικό κομμάτι.

Τι γίνεται όμως με τα υπόλοιπα; Και ιδιαίτερα, τι γίνεται με την εξάλειψη του καρκίνου από προσώπου Γης;

Εδώ και χρόνια, το προσωπικό του Κέντρου δεν φροντίζει μόνο τους ασθενείς που συρρέουν εκεί από παντού, αλλά προσπαθεί να συγκεράσει τη συσσωρευμένη κλινική εμπειρία με τα νεότερα ερευνητικά ευρήματα προκειμένου να καταστήσει τον καρκίνο ιάσιμη νόσο.

Πιστός στο πνεύμα του Ινστιτούτου του οποίου είναι μέλος, ο κ. Λογοθέτης δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεξερεύνητη αυτή την καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση της νόσου ιδιαιτερότητα του καρκίνου του προστάτη. Προτού μας μυήσει όμως στα μυστικά της νόσου, θέλησε να μας εισαγάγει στο γενικότερο πλαίσιο της καρκινογένεσης.

Καρκίνος: η πολυπλόκαμη νόσος

«Στη διάρκεια της τελευταίας 20ετίας σημειώθηκαν σημαντικές πρόοδοι, τόσο στην κατανόηση της παθογένειας του καρκίνου του προστάτη και άλλων συμπαγών όγκων όσο και στην ανάπτυξη θεραπευτικών προσεγγίσεων. Αρχικά αναπτύχθηκαν χημειοθεραπευτικά σχήματα, βελτιστοποιήθηκε η χορήγηση ακτινοβολιών και καθώς οι γνώσεις μας για την ογκογένεση διευρύνονταν, αυξάνονταν και οι δυνατότητές μας να φροντίσουμε τους ασθενείς μας» δήλωσε ο έλληνας καθηγητής και πρόσθεσε:

«Μια μεγάλη ώθηση στη μελέτη του καρκίνου επήλθε με την αποκωδικοποίηση του ανθρωπίνου γονιδιώματος το 2000.

Έτσι, την περασμένη δεκαετία μάθαμε πολλά τόσο για τις γενετικές μεταβολές όσο και για τα επιγενετικά φαινόμενα τα οποία συμβάλλουν στην ανάπτυξη της νόσου.

Γνωρίζουμε λοιπόν σήμερα ότι ο καρκίνος είναι μια πολύ σύνθετη ασθένεια και πως η ανάπτυξη των συμπαγών όγκων εξαρτάται από πλήθος παραγόντων οι οποίοι αλληλεπιδρούν μεταξύ τους ποικιλοτρόπως.

Όπως αντιλαμβάνεστε, από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι κάθε καρκίνος είναι διαφορετικός και δεν εννοώ μόνο κάθε τύπο καρκίνου (προστάτη, νεφρών, μαστού), αλλά κάθε καρκίνο κάθε ασθενούς.

Για να κατανοήσουμε λοιπόν έναν καρκίνο και να προχωρήσουμε στην αντιμετώπισή του πρέπει να συλλέξουμε όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για τα δίκτυα γονιδίων, πρωτεϊνών και κυτταρικών τύπων που εμπλέκονται στην ανάπτυξή του».

Προβλέψιμη διαφορετικότητα

Το γεγονός ότι ο καρκίνος κάθε ασθενούς είναι διαφορετικός δεν μπορεί να θεωρηθεί και τόσο ενθαρρυντικό, δεδομένου ότι εκφράζει μια αυξημένη περιπλοκότητα η οποία θα πρέπει κάπως να αντιμετωπιστεί. «Πράγματι, έτσι είναι!

Ωστόσο, ευτυχώς για μας, μπορεί κάθε καρκίνος να είναι διαφορετικός, αλλά όλοι εμφανίζουν αναγνωρίσιμες συμπεριφορές. Παρά λοιπόν την πληθώρα των διαφορετικών παραγόντων που μπορεί να έχουν συμβάλει στην εμφάνισή του, η κλινική έκφραση ενός καρκίνου είναι συνήθως προβλέψιμη.

Έτσι, ο κλινικός ογκολόγος γνωρίζει τι να περιμένει από έναν καρκίνο του προστάτη ή των νεφρών. Παραδείγματος χάριν, ο καρκίνος του προστάτη κάνει συνήθως μετάσταση στα οστά. Επίσης διαθέτουμε τη δυνατότητα να διερευνήσουμε την ανταπόκριση των όγκων σε πιθανές θεραπείες» παρατήρησε ο κ. Λογοθέτης και πρόσθεσε: «Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν σημάδια τα οποία μπορούν να μας καθοδηγήσουν στη λήψη αποφάσεων για την αντιμετώπιση της νόσου. Ωστόσο τα σημάδια αυτά δεν είναι όλα της ίδιας σημασίας. Οι κλινικοί γιατροί οφείλουμε να τα αξιολογήσουμε σε κάθε περίπτωση.

Το ζητούμενο λοιπόν είναι να αναπτύξουμε στρατηγικές που θα μας επιτρέψουν να τα ιεραρχούμε, να εντοπίζουμε τα σημαντικά από τα λιγότερο σημαντικά και να επιλέγουμε αναλόγως τις θεραπευτικές προσεγγίσεις μας».

Ποια θα ήταν λοιπόν η συμβουλή του έλληνα καθηγητή προς τους κλινικούς ογκολόγους που καθημερινά καλούνται να αντιμετωπίσουν τον καρκίνο του προστάτη; «Η κατανόηση της μοναδικότητας των καρκίνων αλλά και η κλινική εμπειρία δείχνουν τον δρόμο για την άσκηση καλής ιατρικής. Με βάση όσα είπαμε παραπάνω, θα ήταν λάθος να ισχυριστούμε ότι υπάρχει ένα φάρμακο το οποίο είναι καλύτερο από όλα τα άλλα για κάθε περίπτωση ασθενούς. Υπό αυτό το πρίσμα λοιπόν η τάση να επιλέγεται αμέσως το ακριβότερο φάρμακο ή αυτό που είναι τελευταίας τεχνολογίας δεν συνιστά καλή ιατρική.

Αντίθετα, ασκούμε καλή ιατρική όταν χορηγούμε ένα φάρμακο το οποίο έχουμε επιλέξει με βάση την εμπειρία μας και παρακολουθούμε τον ασθενή ώστε να διαπιστώσουμε έγκαιρα αν πρέπει να περάσουμε στο επόμενο.

Προφανώς, δεν μπορούμε να χορηγούμε το ένα φάρμακο πίσω από το άλλο, όπως όμως σας είπα έχουμε ενδείξεις που μας καθοδηγούν στην επιλογή θεραπειών. Θα ήθελα δε να τονίσω ότι η ταχύτητά μας να παύσουμε τη χορήγηση ενός αναποτελεσματικού φαρμάκου είναι τόσο καθοριστικής σημασίας όσο και το να βρούμε το αποτελεσματικότερο φάρμακο».

Νέα οπτική για τον καρκίνο του προστάτη

Η υπόθεση πως οι θεραπείες που είναι αποτελεσματικές σε προχωρημένα στάδια της νόσου θα είναι εξίσου αποτελεσματικές και σε πρωιμότερα στάδια, αποδείχθηκε πως δεν ευσταθεί στην περίπτωση του καρκίνου του προστάτη.

Τι σημαίνει άραγε αυτό τόσο σε κλινικό επίπεδο όσο και στη θεώρηση των επιστημόνων για τη νόσο;

«Είναι βέβαιον ότι η διαπίστωση αυτή μας υποχρεώνει να αναθεωρήσουμε τις απόψεις μας για την παθογένεια της νόσου. Προσπαθώντας να διερευνήσουμε το φαινόμενο διαπιστώσαμε ότι ο καρκίνος του προστάτη περνά από μια φάση κατά την οποία είναι εξαρτημένος από το μικροπεριβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται σε μια φάση ανεξάρτητη από αυτό.

Το πέρασμα από την αρχική εξαρτημένη φάση στη δεύτερη σηματοδοτεί και τη μετάβαση του όγκου στην επιθετικότερη μορφή του.

Αυτή η εξάρτηση από το μικροπεριβάλλον εξηγεί το φαινόμενο της αναποτελεσματικότητας των φαρμάκων όταν χορηγούνται σε πρώιμα στάδια, αλλά ταυτόχρονα μας υποδεικνύει ότι το μικροπεριβάλλον του όγκου είναι ένας κατάλληλος στόχος για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Θεωρητικά, τα νέα αυτά φάρμακα παρεμβαίνοντας στο μικροπεριβάλλον του όγκου θα εμποδίζουν την ανάπτυξή του και πιθανότατα θα αλλάζουν την έκβαση της νόσου για τον ασθενή».

Ο Προμηθέας αναγεννά τις ελπίδες θεραπείας

Από τις εργαστηριακές και κλινικές παρατηρήσεις ως την ανάπτυξη θεραπευτικών προσεγγίσεων ο δρόμος μπορεί να είναι πολύ μακρύς. Και οι πληροφορίες που έχουν αποκομίσει οι ερευνητές από τη μελέτη της ογκογένεσης στον καρκίνο του προστάτη προέρχονται από πολλά διαφορετικά πεδία, πράγμα το οποίο καθιστά δύσκολη την ένταξη αυτής της γνώσης στην κλινική.

Για τον λόγο αυτόν ο κ. Λογοθέτης και η συνεργάτες του έχουν ξεκινήσει το πρόγραμμα Προμηθέας (Prometheus):

«Οι γνώσεις μας για τον καρκίνο του προστάτη μπορεί να προέρχονται από πειράματα σε ζώα-μοντέλα για τη νόσο, από μελέτες μεταλλάξεων γονιδίων, από ιστολογικές μελέτες βιοψιών, από μελέτες στατιστικών συσχετίσεων.

Παραδείγματος χάριν, διαπιστώσαμε ότι τα καρκινικά κύτταρα σε κάποια φάση προόδου της νόσου μιμούνται τα κανονικά κύτταρα. Ειδικότερα, τα καρκινικά κύτταρα ενεργοποιούν δίκτυα γονιδίων τα οποία απαιτούνται για την κανονική ανάπτυξη του προστάτη και των οστών κατά την εμβρυογένεση. Επίσης, ότι ο καρκίνος του προστάτη που έχει κάνει μετάσταση στα οστά λειτουργεί σαν ένα είδος λευχαιμίας η οποία είναι εξαρτημένη από το μικροπεριβάλλον του οστού. Ακόμη, ο πειραματισμός με ποντίκια μοντέλα της νόσου έχει δείξει ότι αυτά δεν είναι ικανά να υποστηρίξουν τον μεταστατικό καρκίνο του προστάτη που εξαρτάται από τα ανδρογόνα.

Υπήρξε λοιπόν μια τεράστια ανάγκη να ιεραρχηθεί αυτή η πληροφορία.

Έτσι σχεδιάσαμε τον Προμηθέα, ένα λογισμικό το οποίο παρέχει πρόσβαση στο σύνολο των κλινικών και ερευνητικών δεδομένων και το οποίο συνεχώς εμπλουτίζεται. Ευελπιστούμε ότι αυτή η πλατφόρμα θα φέρει επανάσταση στην κατανόηση της περιπλοκότητας του καρκίνου του προστάτη και τελικά θα οδηγήσει σε αποτελεσματικότερες θεραπείες».

Ο κ. Χριστόφορος Λογοθέτης είναι καθηγητής Ουρολογίας – Ογκολογίας στο Πανεπιστήμιου του Τέξας και διευθυντής Τμήματος Ουρολογίας – Ογκολογίας στο Αντικαρκινικό Κέντρο MD Anderson του Πανεπιστημίου του Τέξας.

Απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο κ. Λογοθέτης συνέχισε τη μεταπτυχιακή του εκπαίδευση στο Cook County Hospital στο Σικάγο, καθώς και στο Αντικαρκινικό Κέντρο MD Anderson του Πανεπιστημίου του Τέξας.

Έχει δεχθεί πολλές διακρίσεις μεταξύ των οποίων και το βραβείο Cap CURE για τη δεκαετία 1993-2003, καθώς επίσης και το Βραβείο Αριστείας στη Διδασκαλία της Ογκολογίας από το Πανεπιστήμιο του Τέξας. Είναι μέλος πολλών επιτροπών και ιατρικών συλλόγων, μεταξύ των οποίων η Αμερικανική Ένωση για έρευνα του Καρκίνου, η Αμερικανική Ένωση Κλινικής Ογκολογίας κ.ά. Με μεγαλύτερη από 30 χρόνια κλινική εμπειρία και περισσότερες από 320 δημοσιεύσεις, το κύριο ερευνητικό του ενδιαφέρον εστιάζεται στη μελέτη και τη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη.

Σχόλιο: Σωστά ο κ Χριστόφορος Λογοθέτης πήγε στην Αμερική για μεταπτυχιακά και όλα τα υπόλοιπα.

Advertisements

Posted August 8, 2011 by bmplefour in Cancer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: